Hotline: 0904.164.838 - Liên hệ quảng cáo: 024.3728.1575 ( Ms Tú) - Phòng Phóng viên 024.3204.5452

Hà Nội 22°C /57%

25/11/2022 09:03 (GMT +7)

Cẩn trọng với nợ công

Trong giai đoạn 2010 - 2021, nợ công tăng 3,2 lần, với tốc độ tăng 11,3%/năm, cao hơn nhiều so với tăng trưởng kinh tế. Đây là thông tin được nêu ra tại Diễn đàn Chính sách tài khóa và phát triển Việt Nam 2022 với chủ đề Thách thức chính sách kinh tế vĩ mô hậu Covid-19, diễn ra sáng 24.11.

Nguy cơ bất ổn từ nợ công

PGS.TS. Phạm Thế Anh, Trưởng bộ môn Kinh tế vĩ mô, Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, trong 30 năm qua, Việt Nam có tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, trung bình khoảng 6,6%/năm. Tuy nhiên, tốc độ này đang có xu hướng giảm dần. Nếu như sau Đổi mới, tăng trưởng trung bình khoảng 7,6% thì 10 năm sau giảm còn 6,6% và 10 năm gần đây còn khoảng 5,6%.

Toàn cảnh diễn đàn. Ảnh: Đ. Thanh

Toàn cảnh diễn đàn. Ảnh: Đ. Thanh

Quy mô nền kinh tế theo GDP năm 2021 là 363 tỷ USD, nằm trong nhóm 40 nền kinh tế lớn nhất thế giới. GDP bình quân đạt bình quân gần 3.700 USD theo giá hiện hành, cao gấp 2,4 lần so với 2011. Tuy nhiên, nguy cơ tụt hậu là hiện hữu. GDP/người (PPP) năm 2021 của Việt Nam bằng 17% của Mỹ, 25% của Nhật Bản và Hàn Quốc, 40% Malaysia... “Nếu cứ duy trì tốc độ tăng trưởng như hiện tại, Việt Nam sẽ mất hơn 3 thập kỷ nữa mới đuổi kịp họ”, ông Thế Anh dự báo. Điều này hàm ý, muốn đuổi kịp các nước có thu nhập cao hơn, chúng ta buộc phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài. Tuy vậy, xu hướng tăng trưởng giảm đang là thách thức rất lớn.

Trên thực tế, trong 10 năm qua, nền kinh tế nước ta có những ưu điểm như lạm phát kiềm chế ở mức một con số, cán cân thương mại liên tục thặng dư từ 2016; đầu tư nước ngoài tương đối ổn định khi giải ngân những năm gần đây xấp xỉ 20 tỷ USD, gấp đôi 10 năm trước, kéo theo dự trữ ngoại hối cải thiện đáng kể khi tăng 10 lần.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với các thách thức. Thách thức đầu tiên và đáng chú ý, theo ông Phạm Thế Anh, là gánh nặng nợ công tăng nhanh, “có nguy cơ gây bất ổn trong thập kỷ tới nếu tiến hành các chương trình, dự án, kế hoạch đầu tư khổng lồ như đường sắt cao tốc Bắc Nam hay các dự án lớn khác. Điều này làm tiêu tốn quá nhiều nguồn lực quốc gia mà cân bằng tài khóa chưa đạt”.

So với năm 2010, nợ công đã tăng 3,2 lần, từ 1.144 nghìn tỷ đồng lên 3.655 nghìn tỷ đồng; tốc độ tăng nợ công là 11,3%/năm, cao hơn nhiều tăng trưởng kinh tế. Nếu tính theo GDP thì nợ công giảm dần bởi GDP được điều chỉnh. Nếu so với quy mô thu ngân sách, nợ công không giảm. Năm 2014 - 2015 khoảng 2,64 lần, sau đó giảm nhẹ nhưng đến năm 2021 tăng lên 2,67 lần, theo mô hình chữ U. Đặc biệt quy mô nợ công càng lớn thì nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi hằng năm tăng nhanh. Trước đây con số này chỉ chiếm 12 - 13% thu ngân sách nhưng 2 - 3 năm gần đây tăng lên 21 - 22% thu ngân sách, tức hàng năm dành khoảng 1/5 số thu ngân sách để chi trả cho nghĩa vụ nợ. Trong ASEAN-5, Việt Nam có tỷ lệ nợ công/GDP khá cao, ngoại trừ Malaysia.

Cũng theo ông Thế Anh, một thước đo nữa phản ánh rủi ro với hệ thống tài chính công của Việt Nam là nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ, không bao gồm nợ Chính phủ bảo lãnh thì nghĩa vụ nợ trên thu ngân sách đang tăng nhanh, từ 13,8% năm 2015 tăng lên một vài năm nay vào khoảng trên 20%, tức mỗi năm dành hơn ¼ thu ngân sách chỉ dành cho thực hiện nghĩa vụ nợ trực tiếp của Chính phủ.

Mục tiêu cao nhất phải bảo đảm tính bền vững của nợ công

Từ phân tích trên, Trưởng bộ môn Kinh tế vĩ mô, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, mục tiêu cao nhất là phải bảo đảm tính bền vững của nợ công với các biện pháp đi kèm là ổn định quy mô nợ công theo khả năng thu thuế và kiểm soát nghĩa vụ nợ trên thu ngân sách; cải thiện cơ cấu chi ngân sách theo hướng giảm tiêu dùng tăng chi đầu tư phát triển. Thu ngân sách nhà nước cần giảm dựa vào các nguồn thu kém bền vững, tránh phát sinh những loại phí - lệ phí mới. Cùng với đó, chính sách tài khóa nên theo hướng nghịch chu kỳ, tạo đệm tài khóa trong thời kỳ khó khăn.

Trong quá trình phát triển, chính sách về tài khóa rất quan trọng, bao gồm thuế, hoạt động chi tiêu của Chính phủ. TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, thời gian qua, dù giảm thuế thu nhập song các nguồn thu khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh lại tăng lên, như phí công đoàn. Việt Nam xếp thứ 2 từ dưới lên về mức độ nộp thuế của doanh nghiệp, chỉ sau Malaysia. “Đây là điều rất đáng suy nghĩ vì làm triệt tiêu động lực kinh doanh của doanh nghiệp, suy giảm tích lũy về nguồn lực của họ cho đầu tư phát triển”, ông Cung lưu ý.

Cũng theo ông Cung, trong chính sách tài khóa, thay vì bàn nhiều đến việc thu các loại thuế nên bàn nhiều đến việc chi cho hiệu quả. “Nếu chưa thiết lập chi hiệu quả và sử dụng nguồn thu ngân sách hiệu quả thì chưa nên tăng thu mà nên giảm thu, phải giảm mạnh để giảm áp lực buộc phải chi tiêu hiệu quả. Nếu có nhiều nguồn thu sẽ chi kém hiệu quả và như thế đồng nghĩa đẩy gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp, đồng nghĩa kém tiềm năng phát triển đi. Vì thế, phải tạo áp lực giảm chi và chi hiệu quả!”, ông Cung nhấn mạnh.

Đồng tình với ý kiến trên, PGS.TS. Vũ Sỹ Cường, chuyên gia tài chính công, Học viện Tài chính cho rằng, nguyên tắc tài chính là lường thu mà chi, do đó nên bàn luận về chi nhiều hơn thu. Trong bối cảnh xu hướng tăng trưởng ngày càng giảm, việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao là thách thức rất lớn. Do đó, “việc cải thiện chi ngân sách là rất quan trọng”. Song, đáng tiếc là chúng ta làm chưa được nhiều trong suốt những năm qua và cần phải xem xét vấn đề này trong thời gian tới, ông Cường lưu ý.

(Nguồn: daibieunhandan.vn )
Copy link
Tăng cường tín dụng xanh để huy động vốn hiệu quả cho phát triển bền vững

Tăng cường tín dụng xanh để huy động vốn hiệu quả cho phát triển bền vững

Tài chính Ngân hàng  -  04/02/2023 08:22
Tín dụng xanh được phát triển tại nhiều quốc gia với các dự án tiết kiệm năng lượng, tái tạo năng lượng và công nghệ sạch nhằm hướng đến mục tiêu “kép” là tăng trưởng kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường và trở thành xu hướng phát triển chung.
Quản lý tiền công đức: Minh bạch để tạo niềm tin cho cộng đồng

Quản lý tiền công đức: Minh bạch để tạo niềm tin cho cộng đồng

Tài chính Ngân hàng  -  04/02/2023 08:22
Những năm qua, việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội còn nhiều bất cập, có xu hướng thương mại hoá và lợi dụng tổ chức lễ hội vì mục đích kinh tế; còn để xảy ra tranh chấp ở một số di tích giao cho đơn vị sự nghiệp công lập quản lý, sử dụng.
Thúc đẩy vốn tín dụng xanh

Thúc đẩy vốn tín dụng xanh

Tài chính Ngân hàng  -  03/02/2023 11:23
Tín dụng xanh là nguồn vốn dành cho các dự án xanh - các dự án thân thiện, giảm thiểu tác hại với môi trường trong mọi ngành và lĩnh vực.
Tiếp tục đẩy mạnh phát triển thẻ ngân hàng

Tiếp tục đẩy mạnh phát triển thẻ ngân hàng

Tài chính Ngân hàng  -  03/02/2023 06:38
Cùng với hoạt động thanh toán điện tử, các giao dịch thực hiện qua thẻ cũng tiếp tục tăng và đang được đẩy mạnh phát triển. Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, tổng số lượng thẻ nội địa đang lưu hành 112,04 triệu thẻ; tổng số lượng thẻ quốc tế đang lưu hành 29,67 triệu thẻ.
Xu hướng tăng điểm đang chững lại, nhà đầu tư chứng khoán cần thận trọng

Xu hướng tăng điểm đang chững lại, nhà đầu tư chứng khoán cần thận trọng

Tài chính Ngân hàng  -  02/02/2023 07:51
Với đà bán mạnh trong phiên 1/2 thì mốc hỗ trợ 1.070 điểm khó có thể giữ vững trong phiên hôm nay 2/2. Vì vậy, vị thế mua đang có rủi ro lớn hơn, nên nhà đầu tư cần thận trọng hơn. Chờ thêm những thông tin được công bố để định hình lại xu hướng của thị trường trước khi mở thêm vị thế mua mới.
đọc nhiều

Chelsea bị cầm hòa trong ngày ra mắt cầu thủ đắt giá nhất Ngoại hạng Anh

Chelsea bị cầm hòa trong ngày ra mắt cầu thủ đắt giá nhất Ngoại hạng Anh

Thể thao  -  04/02/2023 07:37
Ở cuộc chạm trán giữa Chelsea với Fulham tại vòng 22 Ngoại hạng Anh, đội chủ nhà dù có sự phục vụ của tân binh đắt giá Enzo Fernandez nhưng lại không thể kiếm trọn 3 điểm trong trận derby London.
Nga huy động nửa triệu quân cho chiến trường Ukraine?
Tốt nghiệp THPT 2023: Bộ GD&ĐT, Bộ Công an ngăn chặn gian lận thi cử dùng thiết bị công nghệ cao
Trình dự thảo sửa đổi Nghị định 65: Gỡ 'nút thắt' cho trái phiếu doanh nghiệp
Luật hoá quy định liên quan đến chế độ sử dụng đất bãi bồi ven sông, ven biển